‘In de Rotterdamse haven ligt een groene goudmijn’

“Een derde van wat we aan energie uit de Groningse grond halen, laten we nu ongebruikt. Zoveel produceert de industrie in de Rotterdamse haven namelijk aan restwarmte. Dit móeten we benutten om kassen en huizen te verwarmen,” vindt Aris Blankenspoor, directeur Warmte bij E.ON. Omdat het goed is voor de economie en het milieu.

Nederland wil in 2020 16 procent minder uitstoot van broeikasgassen. Daarom investeert het miljarden in windmolenparken. Terwijl we een enorme hoeveelheid energie vergeten, die nu zo in de lucht verdwijnt: de restwarmte uit industrieën in de Rotterdamse haven.

“Wist u dat zeventig procent van de energie bij elektriciteitsproductie opgaat aan warmte die nog goed is te gebruiken?” Aris Blankenspoor, directeur Warmte bij energieproducent E.ON trekt er zijn jas bij uit. “Zonde toch?”

Driedubbel hergebruik
Voor Aris is het onbegrijpelijk als Nederland niets met deze ongebruikte goudmijn zou doen. “Restwarmte kun je klimaatneutraal inzetten en is bovendien een stuk goedkoper.” Nu de gasprijs hoog is en de elektriciteitsprijs laag, is het dubbel voordelig als we de restwarmte uit elektriciteitsproductie hergebruiken. Of eigenlijk driedubbel, want je haalt er verschillende producten uit, voor zowel industriële toepassing als huisverwarming.

Buizen naar kassen
Restwarmte is één van de duurzame bronnen waarin E.ON momenteel fors investeert, naast wind- en waterkracht. Zo werkt het bedrijf mee aan het Warmtecluster West. Dat moet de warmte van de bedrijven in de Rotterdamse haven verbinden met het Westland, Rotterdam en Den Haag. Zo bespaar je veel gas, dus uitstoot van CO2 en schadelijke stoffen.

In Den Haag werkt E.ON mee aan hergebruik van restwarmte van lokale bedrijven. En in Spijkenisse en Hoogvliet moet een netwerk komen dat warmte eveneens naar de kassen brengt, waar het wordt opgeslagen. E.ON wil ook restwarmte uit de productie van windenergie hergebruiken; ‘power to heat’. Aris: “Ik noem het ‘windwarmte’. Als het waait, gebruik je de windstroom voor een grote waterkoker en de warmte slaan we op in een soort thermosfles. Daarmee kunnen de mensen in Den Haag ’s ochtends duurzaam douchen.”
Back up
E.ON sluit geleidelijk zijn energiecentrales die op fossiele brandstoffen draaien. Maar op de Maasvlakte bouwde E.ON toch een nieuwe kolencentrale voor 1.070 megawatt (7% van de nationale elektriciteitsproductie). “Dit is een transitiecentrale”, legt Aris uit. “Wij zijn vóór de transitie naar duurzame energie. Die is er nu nog onvoldoende. Om te voorkomen dat mensen opeens zonder licht zitten, moeten we wel back up hebben.”

De transitiecentrale is vergeleken met traditionele kolencentrales zeer zuinig, met een rendement van 47 procent tegenover normaal 30 procent. Aris: “Als we ook biomassa zoals houtsnippers kunnen bijstoken en restwarmte verwerken, is ze zelfs schoner dan gascentrales.” Deze centrale is snel ‘op en af te regelen’ – bij een dip of wanneer geen back up nodig is. Dat minimaliseert de energieverspilling.

Gaslobby
In Duitsland, moederland van E.ON, wordt al veel meer warmte hergebruikt. Na de ramp bij de Japanse kerncentrale Fukushima in 2011 stak Duitsland 400 miljard euro in de omslag naar herbruikbare energiebronnen. Er ligt nu 1000 kilometer buis voor warmtetransport naar bijna 3,5 miljoen Duitse huishoudens. Maar in Nederland worden nog steeds nieuwbouwwijken aangesloten op het gasnet.

Een negatief imago door problemen in het verleden met stadsverwarming speelt parten. Aris: “Daarnaast kent Nederland een sterke gaslobby. En ons subsidiebeleid is ongunstig, inconsequent. Wie wil erin investeren bij continu veranderende regels?”

Gezamenlijke lobby
Binnen het Programmabureau Warmte Koude Zuid-Holland werkt E.ON met 27 andere leden samen aan een campagne om warmte sexy te maken. Het bureau dient daarbij voor E.ON als platform voor discussie en kennisuitwisseling. “We hebben elkaar nodig in projecten, maar ook in gezamenlijke lobby”, legt Aris uit. “Iemand moet echter de kar trekken. Dat is het Programmabureau.”

De aanleg van een warmterotonde waarin restwarmte naar diverse afnemers wordt geleid, kost 4,5 miljard euro. ‘Dat is allemaal niet door de betrokken partners alleen op te brengen’, stelt Aris. ‘Nu gaat Nederland besparen op schadevergoedingen voor huizen door afname van het aantal aardbevingen, omdat we minder aardgas gaan winnen. Als we dat geld nu eens in de warmterotonde steken? Dan krijg je een stelsel voor warmte waarop bedrijven en huishoudens wel durven te vertrouwen.”