Door Maya van der Steenhoven

Sinds 3 jaar hou ik ongeveer 6 keer per maand een presentatie ergens in het land. Ik heb het dan over de uitdagingen van de transitie: schaarse ruimte , capaciteit arbeidsmarkt (MBO), seizoensopslag en het kostenverdelingsvraagstuk. De transitie kost wat, maar het levert ook wat op. De kost gaat echter voor de baat uit en iemand moet die rekening betalen.

De milieuorganisaties hebben nu de discussies aangezwengeld over de plek waar de kosten moeten vallen. Deze moet met name bij het bedrijfsleven terecht komen volgens hen. Of het nu gaat om energieefficiency, CCS of de woningen van het gas afhalen. Ik snap dat het goed scoort bij de achterban, maar persoonlijk vind dat een lastige. Allereerst, de riante vrijstelling voor dividend belasting heeft deze discussie natuurlijk niet geholpen. Al zou je dat eigenlijk net zo goed kunnen koppelen aan discussies over onderwijs, zorg en veiligheid. Elke euro kunnen wij maar een keer uitgeven.

Allereerst ben ik blij dat de discussie over het kostenverdelingsvraagstuk nu eindelijk uit de kast is. Ik hoop echter wel dat we stoppen met hem over de hoofden van de burger te voeren, die alleen maar mee krijgt, dat energietransitie duur is en hij de pineut, en we hem op de klimaatakkoordtafel gaan voeren. Praten over PJ’s zonder een afspraak over de kostenverdeling is volstrekte lariekoek. Dat dat in het energieakkoord destijds is toegestaan is een volstrekt tekort aan visie, leiderschap en inzicht geweest.

Maar waarom vind ik de teneur van het bedrijfsleven moet het maar betalen dan zo lastig? Natuurlijk is er een groep mensen die het zwaar heeft. Voor wie de omslag naar een gasloos huis een enorme uitdaging is boven op de andere zware maandelijkse lasten. Die groep moet worden geholpen. Eventueel kunnen we leren van andere Europese landen die dat middels een energietoeslag doen. De SP hoor ik in de kamer roepen dat energie wel betaalbaar moet zijn. En dit is nou juist het lastige. Want betaalbare goedkope energie is ook de reden dat wij 6 keer per jaar naar het buitenland vliegen, dat wij lege terrassen hebben met gasblazers die de buitenlucht verwarmen, dat wij investeren in een geldsoort die in zijn eentje inmiddels meer elektriciteit verbruikt dan heel Portugal, dat wij nog steeds niet isoleren omdat de baten in geld niet opwegen tegen de kosten in tijd (uitzoeken), dat wij de kinderen met de auto naar school brengen als het regent en niet weten hoe onze energierekening wordt opgebouwd. Het is heel gaaf om te roepen dat de vervuiler betaalt maar in mijn universum zijn wij die vervuiler net zo hard. En ook wij horen prikkels te krijgen die passen bij ons verbruik. En een continue roep om betaalbare goedkope energie en zeggen dat het bedrijfsleven maar eens moet gaan betalen, mag dat rete populair zijn, maar het verandert niks.

Maar moet het bedrijfsleven dan niets betalen? Natuurlijk wel! Hoewel 28% van de CO2 uitstoot bij huishoudens ligt, ligt 42% van de CO2 uitstoot bij het bedrijfsleven. En die zullen zij moeten oplossen. De ingrepen in het bedrijfsleven zijn al jaren de best value for money. Elke euro die we in energiebesparing stoppen in het bedrijfsleven levert 10 euro op. Maatschappelijk gezien zou je dus kunnen zeggen dat we rijker worden van elke euro die we stoppen in energiebesparing in het bedrijfsleven en armer van andere investeringen. Voor het bedrijfsleven ligt dit echter anders. Zij kan haar euro maar 1 keer uitgeven. En deze investeringen concurreren met investeringen die wel 15 of 30 euro opleveren. En daarom zegt keer op keer een hoofdkantoor in het buitenland ja tegen vervuilende activiteiten en nee tegen besparende. En al jaren doen wij daar als Nederland niks tegen. Waarom niet? omdat we bang zijn dat als we deze bedrijven verplichten deze investeringen te doen en daar ook daadwerkelijk op gaan handhaven, deze bedrijven vertrekken naar het buitenland. Als je nou echt ergens met het bedrijfsleven een discussie over wilt voeren, bij voorkeur aan de klimaat tafel en niet over de hoofden van de burgers, voer dan een discussie over wat je eist van een bedrijf dat zich hier mag vestigen. Met ons levensstandaarden, onze veiligheid, ons gratis onderwijs en ons logistieke walhalla. En als die bedrijven willen vertrekken naar een ander land omdat ze daar hun verantwoordelijkheid kunnen ontlopen zou ik ze persoonlijk naar het vliegtuig rijden. Dat is lef hebben.

Tenslotte, Mijn eigen motivatie om destijds met de gasloos campagne te beginnen en aan de slag te gaan met aardgas uit de wijken te halen had twee redenen. Het RLI rapport Rijk zonder CO2 en het CE delft rapport over aardgasloze wijken. Het RLI rapport verdeelde onze energievoorziening in 4 uitdagingen, 1 bij de industrie, 1 voor mobiliteit, 1 voor kracht en licht en 1 voor de warmte in woningen. En toen concludeerde ze het volgende: De eerste is het lastigts, de maatregelen zijn nog niet uitontwikkeld en we hebben daar last van concurrentie met het buitenland, De uitdaging om warmte uit de woningen te halen is ook gigantisch, maar. de maatregelen om het te doen zijn beschikbaar, bevestigd een maand later in het CE delft rapport en we hebben geen last van concurrentie met het buitenland. We kunnen gewoon vandaag beginnen. Laten we dat zo houden en de discussie met de industrie niet in de woningen binnen halen. Dit moeten we zelf oplossen. Met de juiste prikkels en de juiste net wat minder betaalbare energie. Maar als je goed isoleert en verduurzaamt wordt je natuurlijk wel beloond!